Twoja Polska - Program Koalicji Obywatelskiej

Polska edukacji i kultury

Fundamentem wolnego i silnego, przestrzegającego zasad demokracji społeczeństwa będzie zawsze edukacja, w tym edukacja obywatelska, a w efekcie – wolna nauka. Nasz program obywatelskiej Polski zaczyna się od budowy wolnej i demokratycznej szkoły. By była naprawdę wolną, zlikwidujemy jakąkolwiek możliwość wpływu polityków na programy szkolne. Powołamy nową, kadencyjną Komisję Edukacji Narodowej, w której eksperci będą przygotowywać programy nauczania i dokonywać ich ewaluacji.

Dobra edukacja to zwiększanie szans dla przyszłych pokoleń. Wadliwe rozwiązania systemowe, stworzone przez obecny rząd i ministerstwo Anny Zalewskiej, w ponad 1/3 polskich szkół spowodowały pogorszenie warunków nauczania. Szkoły pracują od 7:15 do 18:30, szczególnie utrudniony jest dostęp do pracowni, świetlic i sal gimnastycznych. Zamiast obiecywanej bezkosztowej reformy obecny rząd obciąża samorządy kosztami jej wdrożenia: z budżetów samorządowych przeznaczono na ten cel już 23 miliardy złotych, zabierając te pieniądze z innych, ważnych dla lokalnych wspólnot obszarów. W wyniku nieprzemyślanej reformy edukacji doszło też do największego kryzysu w oświacie – podwójnego rocznika uczniów kończących gimnazja i ósme klasy.

Dlatego w pierwszej kolejności we współpracy z samorządami konieczne jest ustabilizowanie sytuacji w szkołach i stworzenie warunków do rozwoju nowoczesnej edukacji. Nie zrobimy kolejnej nieprzemyślanej rewolucji. Mądrze naprawimy szkody po poprzedniej. Nadamy polskiej szkole nową jakość.

Dbałość o kulturę, która budowana jest na trwałych i nieprzemijających wartościach, polega przede wszystkim na tworzeniu przestrzeni dla wolności wypowiedzi oraz swobodnej ekspresji twórczej, w tym zapewnieniu prawa do artystycznego eksperymentu. Twórców i ich twórczość uwolnimy od widocznego dziś zagrożenia jakąkolwiek formą cenzury: od urzędniczej, po ideologiczną. W tym celu m.in. ograniczymy wszechwładzę ministerstwa i ministra kultury nad instytucjami artystycznymi i wydarzeniami kulturalnymi.

Pobierz cały program (PDF)

STABILNA SZKOŁA

• Szkoła nauki praktycznej
• Bez tornistra i ciepły posiłek
• Godne wynagrodzenie dla nauczycieli

Proponujemy szkołę, w której Rada Szkoły i Walne Zgromadzenie Szkoły będą podejmować decyzje wypracowane w otwartym dialogu i zaangażowaniu wszystkich stron: uczniów, nauczycieli, rodziców, samorządowców, otoczenia społeczno-gospodarczego. Szkoła skupi się na nauce praktycznej. Będzie przyjazna, ciekawa i bezpieczna. Szkoła ma dać dziecku możliwość identyfikowania i rozwijania talentów, nadrabiania zaległości przy wydajnej pomocy nauczycieli. Szkoła będzie świadczyć pełną usługę edukacyjną, zapewniając: naukę, wychowanie, opiekę, żywienie, sport, rozwijanie talentów i zainteresowań, wyrównywanie szans.

Szkoła będzie dostępna dla każdego potrzebującego ucznia przez 8–9 godzin dziennie. Oprócz zajęć obowiązkowych (w zespołach klasowych) uczniowie będą uczestniczyć w grupowych zajęciach rozwijających zdolności, uzupełniających braki, korygujących dysfunkcje, przygotowujących do aktywności w życiu kulturalnym i społecznym. Długi pobyt w szkole obliguje do wspólnego ciepłego posiłku, co jest okazją do wykształcenia nawyków zdrowego żywienia, walki z otyłością i innymi współczesnymi chorobami żywieniowymi.

Dobra szkoła nie wymaga od dzieci noszenia plecaków. Tornister nie może ważyć więcej niż 10% wagi dziecka. Podręczniki powinny być zastąpione nowoczesnymi materiałami edukacyjnymi, a korepetycje i zadania domowe – pracą grupową w szkole.

DUMNY NAUCZYCIEL

Nauczycielom damy obiecane podwyżki i więcej autonomii. Za świadczenie pracy w godzinach ponadwymiarowych i w dni wolne od pracy powinni być oddzielnie wynagradzani. Pozostawimy dotychczasowy wymiar pensum. Dodatkowo zaproponujemy realne możliwości godnych zarobków. Dłuższy aktywny czas pracy szkoły wygeneruje kolejne godziny zajęć opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych dla chętnych pedagogów. Stworzy to możliwości zatrudniania nowych nauczycieli lub dodatkowy kontrakt dla już pracujących. Każda godzina zostanie godnie wynagrodzona. Pozwoli podnieść realne zarobki dotychczasowym nauczycielom i otworzy szkoły na nowych pracowników. Zadbamy o autonomię nauczyciela – realizacja podstawy programowej nie może zajmować 100% czasu lekcji. Musi być czas na własne pomysły nauczyciela i młodzieży.

NAUKA KOMPETENCJI

Do podstaw programowych zostaną dodane treści, które stają się kluczowe w życiu, ale trudno je zaklasyfikować do jednej z akademickich dziedzin, np. kompetencje obywatelskie, ekonomiczno-biznesowe, zdrowotne, środowiskowe. Dzieci i młodzież od najmłodszych lat powinny uczyć się współpracy w zespole, wykorzystywania umiejętności pracy projektowej, rozwiązywania problemów z dziedzin, które nie są dobrze rozpoznane, samodoskonalenia i umiejętności samodzielnej organizacji pracy.

Szkoła będzie kładła nacisk na umiejętności uczenia się i zdolność do innowacji (kreatywność i innowacyjność, myślenie krytyczne i rozwiązywanie problemów, komunikacja i współpraca), szeroko rozumiane kompetencje cyfrowe (analiza informacji, media, znajomość technologii, cyberbezpieczeństwo), kompetencje ważne w życiu i karierze zawodowej (elastyczność, zdolność adaptacji, inicjatywa i samoorganizacja, umiejętności społeczne i międzykulturowe, etos pracy, zdolność do przewodzenia).

EDUKACJA W SAMORZĄDACH

Pozwolimy samorządom na elastyczną strukturę szkolną, na dzielenie ośmioletniej szkoły podstawowej na poszczególne segmenty. Przykładem może być szkoła podstawowa w mniejszej miejscowości z klasami 1–3 blisko ucznia, a w większej miejscowości zbiorcza szkoła z klasami 1–8, która musi spełniać określone warunki lokalowe i kadrowe. Takie rozwiązanie pozwoli na wyrównanie szans między dziećmi z terenów wiejskich oraz większych ośrodków i pozwoli w pełni wykorzystać bazę lokalową posiadaną przez gminę. Choć proponujemy tu zasadę dowolności, to wprowadzimy odpowiednie kryteria, np. posiadania pracowni przyrodniczej czy sali gimnastycznej. W ten sposób samorząd stworzy struktury szkolne zaprojektowane pod potrzeby lokalnej społeczności.

LEPSZA EDUKACJA ZAWODOWA

• Doradztwo zawodowe w szkołach
• Szkoły fachowców
• Praktyki zawodowe we współpracy z przedsiębiorcami

Młodzi ludzie bardzo często czują się zagubieni, wybierając szkołę, kierunek studiów czy przyszły zawód. Zmienimy ten stan rzeczy, wdrażając programy orientacji zawodowej oraz doradztwo kariery. Wprowadzimy do szkół doradców zawodowych. Każdy uczeń będzie miał prawo do indywidualnego doradztwa zawodowego, a w siódmej klasie szkoły podstawowej i w trzeciej klasie szkoły ponadpodstawowej otrzyma dobrowolny indywidualny raport predyspozycji zawodowych, który może stać się dla niego i jego rodziców pomocą w wyborze dalszej ścieżki kształcenia. Raporty te uwzględnią także aktualną analizę rynku pracy i wynagrodzeń w konkretnych zawodach.

Wdrożymy strategię odbudowy prestiżu szkół technicznych, przełamując stereotyp szkoły zawodowej jako tej gorszej od liceum. Uczniowie szkół technicznych powinni uczyć się praktyki od najlepszych, mieć dostęp do bardzo dobrej kadry metodyków, udogodnień do nawiązywania ścisłej współpracy z pracodawcami i biznesem. Szkoły wymagają doinwestowania i wyposażenia warsztatów w najnowszej generacji infrastrukturę techniczną i technologiczną, w tym cyfrową. To będzie szkoła prawdziwych fachowców.

KOMISJA EDUKACJI NARODOWEJ

• Koniec pisania podstaw programowych przez polityków
• Dialog z dyrektorami szkół, samorządami i organizacjami zawodowymi
• Ekspercka praca nad planem nauczania

Położymy kres pisaniu podstaw programowych przez polityków. Szkole potrzebne są stabilizacja, ciągłość i bezpieczeństwo. Dzisiaj tylko 20% spośród 1,7 tysiąca autorów podstaw programowych to osoby rekomendowane przez fachowe instytucje. Kolejne kadencje parlamentu nie mogą wywracać programów pod wpływem poglądów rządzącej większości. Przekażemy zatem uprawnienia do budowania i ewaluacji systemu oświaty profesjonalnej i transparentnej Komisji Edukacji Narodowej – autonomicznej i niezależnej politycznie. Celem komisji jest zbudowanie nowoczesnego, zdolnego do długofalowego planowania i odpornego na naciski polityczne systemu. W skład KEN wejdą przedstawiciele nauczycieli oraz związków zawodowych nauczycieli, dyrektorów szkół, samorządów, organizacji pracodawców i świata biznesu, rodziców, nauki i szkolnictwa wyższego, instytucji edukacyjnych oraz organizacji pozarządowych związanych z edukacją.

ZACHĘTY FINANSOWE

W programie Koalicji Obywatelskiej przewidujemy budowę systemu premii edukacyjnej za osiągnięcia, dobre wyniki i wysoką jakość. Wprowadzimy stypendia edukacyjne dla uczniów powiązane z osiąganymi w szkole wynikami. Wprowadzimy premie edukacyjne dla nauczycieli powiązane z wynikami ich uczniów.

Samorządom zaproponujemy program współfinansowania (złotówka do złotówki) rozbudowy bazy szkolnej tam, gdzie przez deformę rządu PiS wróciła dwuzmianowość. Lekkie moduły budowlane pozwolą szybko poprawić sytuację lokalową i stworzyć warunki do normalnej pracy.

ROZWÓJ PRZEZ KULTURĘ

• Kultura w sojuszu z nauką
• Tani dostęp do kultury
• Inwestycja w czytelnictwo

Zintegrujemy działania Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w celu podniesienia jakości nauczania i wychowywania do świadomego udziału w kulturze. Ułatwimy dzieciom i młodzieży dostęp do wydarzeń kulturalnych – bilet na spektakl, wystawę czy koncert w filharmonii będzie upoważnieniem do darmowej podróży środkami komunikacji publicznej.

Poszerzymy system stypendialny dla młodzieży uzdolnionej artystycznie. Odbudujemy również czytelnictwo, m.in. poprzez wprowadzenie godziny głośnego czytania w szkołach, odnowienie zbiorów bibliotecznych i otwarcie bibliotek w soboty. Zaoferujemy coroczny bon na książki dla dzieci i młodzieży od 3. do 21. roku życia i wsparcie dla księgarń w małych miejscowościach. Wprowadzimy również obowiązek działania punktów bibliotecznych w galeriach handlowych i nowopowstających osiedlach mieszkaniowych.

WOLNOŚĆ TWÓRCZA

• Koniec szykanowania niepokornych twórców
• Uczciwe zasady przy obsadzie stanowisk w instytucjach kultury
• System stypendialny dla twórców

Zapewnimy wolność wszelkiej działalności kulturalnej i pełną swobodę wypowiedzi artystycznej oraz twórczego eksperymentu. Wprowadzimy eksperckie zasady konkursów zarówno przy wyborze władz instytucji kulturalnych, jak i przydziale środków finansowych z budżetu centralnego bądź funduszy pomocowych. Analogiczną procedurę wprowadzimy w przypadku instytucji i wydarzeń finansowanych przez samorządy. Ograniczymy wszechwładzę urzędników MKiDN poprzez zobowiązanie wszystkich samorządów oraz ministerstwa do tworzenia co najmniej trzyletnich projektów budżetowych dla wszelkich instytucji kultury.

Przywrócimy 50% kosztów uzyskania przychodów dla twórców. Uruchomimy dla nich bogatszy system stypendialny, w tym całoroczne rezydencje stypendialne i półroczne stypendia pobytowe dla pisarzy, poetów, kompozytorów.

SWOBODA KULTURY

• Odnawialne kontrakty i granty
• Wsparcie dla instytucji za granicą
• Fundusze dzielone lokalnie

Zrównamy możliwości prawne i finansowe publicznych instytucji kultury, trzeciego sektora oraz firm prywatnych. Zagwarantujemy organizacjom pozarządowym i osobom prywatnym mającym rzeczywiste osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury weryfikowalny system odnawialnych kontraktów i grantów. Zwiększymy także wsparcie finansowe na ochronę zabytków, w tym na dawnych terenach Rzeczypospolitej dziś znajdujących się poza granicami państwa. Odbudujemy polską dyplomację kulturalną. Będziemy konsekwentnie popularyzować polskie dziedzictwo kulturowe i współczesną twórczość artystyczną poza granicami Polski we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Przywrócimy znaczenie Instytutowi Adama Mickiewicza, także poprzez jego wkład w opisany proces restytucji polskiej dyplomacji kulturalnej. Poza tym przekażemy w ręce lokalnych operatorów, np. wyłonionych w konkursie samorządowych instytucji kultury, część funduszy na kulturę, rozdzielanych dotąd centralnie.

KULTURALNE SAMORZĄDY

• Pozarządowe zarządzanie kulturą
• Powrót programu „Bardzo Młoda Kultura”
• Kultura bliżej Polaków

Wzmocnimy współpracę samorządów z organizacjami pozarządowymi przy kreowaniu wydarzeń kulturalnych. Poszerzymy ich kompetencje w zarządzaniu instytucjami kultury. Zwiększymy możliwość organizowania przedsięwzięć wespół z lokalnymi i regionalnymi instytucjami artystycznymi poprzez współfinansowanie tzw. kulturalnych weekendów dla mieszkańców regionu oraz kiermaszów księgarskich na terenach wiejskich.

Przywrócimy świetnie sprawdzający się w lokalnych, odległych od dużych aglomeracji wspólnot program „Bardzo Młoda Kultura”.

PRAKTYKI NA STUDIACH

• Absolwenci gotowi do praktycznych wyzwań
• 3 dni teorii i 2 dni praktyki na studiach
• Szybsze kariery naukowe

Zwiększymy znaczenie praktyk i staży na poziomie szkół wyższych, by ich absolwenci byli w pełni gotowi do podjęcia pracy po zakończeniu nauki. Nauka na ostatnich semestrach będzie odbywać się w systemie studiów i staży zawodowych w modelu 3+2 (3 dni studiowania, 2 dni praktyki zawodowej). Stworzymy nowy model rozwoju talentów naukowych, naszym celem będzie szybsza samodzielność młodych naukowców, przejrzystość procedur i szybsza ścieżka habilitacji, habilitacja za granty oraz znacznie większa dostępność
„post-doków” o charakterze międzynarodowym

ŚWIATOWE UCZELNIE

• Wsparcie dla pozycji międzynarodowej uczelni
• Pełna przejrzystość systemów grantowych
• Zwiększenie funduszy na badania i rozwój

Będziemy wspierać uczelnie z aspiracjami. Chcemy, aby przynajmniej jedna polska uczelnia weszła do pierwszej setki uczelni w świecie oraz by uczelnie mogły być lokalnym liderem rozwoju. Będziemy promować łączenie uczelni i kierunków, stymulować wysoką jakość badań i dydaktyki. Postawimy na transparentne i merytoryczne konkursy na stanowiska naukowo-dydaktyczne na uczelniach publicznych i niepublicznych. Decyzje kadrowe będą jawne i związane z awansem zawodowym. Będziemy dbać o pełną przejrzystość decyzji grantowych. Zwiększymy również w perspektywie 8 lat nakłady na badania i rozwój do 1% PKB ze środków publicznych.

CYFRYZACJA W NAUCE

• Pełny kontakt z całym światem
• Europejski standard pracy
• Wykorzystanie nauki w gospodarce

Poprzez wspieranie nowych programów zagwarantujemy rozwój wiedzy i badań niezbędnych do rzeczywistego uczestniczenia w jednolitym rynku cyfrowym. Umożliwimy integrację polskich zespołów badawczych z zespołami państw UE w obszarze nowych technologii i ICT. Zwiększymy udział polskich zespołów badawczych dysponujących własną myślą naukową w europejskich gremiach zajmujących się tworzeniem, rozwojem, regulowaniem i zarządzaniem europejskim jednolitym rynkiem cyfrowym. Wprowadzimy zachęty dla rzeczywistej komercjalizacji wiedzy w gospodarce. Otworzymy naukę poprzez poszerzenie dostępu do publikacji i danych.

PROMOCJA NAUKI

• Nauka dostępna przez całe życie
• Ochrona Uniwersytetów Trzeciego Wieku
• Pełny dostęp online do wiedzy

Stworzymy narzędzia, dzięki którym uczelnie staną się Centrami Kształcenia Ustawicznego, czyli trwającego całe życie. Chcemy, by wspierały młode talenty uczniowskie w ramach klas akademickich w szkołach i seminariów uniwersyteckich dla uczniów. Zależy nam na tym, aby szkoły wyższe tworzyły i rozwijały Uniwersytety Trzeciego Wieku. Będziemy wspierać finansowo festiwale nauki oraz powołanie przez uczelnie Polskiej Otwartej Sieci Edukacji i Nauki, dającej dostęp online do wiedzy i możliwości uczenia się dla wszystkich pokoleń, we wszystkich dyscyplinach wraz z możliwością uzyskiwania certyfikatów zawodowych.

OPŁACALNA NAUKA

• Warunki do karier naukowych w Polsce
• Lepszy system stypendiów na studiach
• Promocja najzdolniejszych naukowców

Nie możemy pozwolić na utratę przez Polskę najzdolniejszych pracowników uczelni, dlatego zadbamy o godną płacę i dobre warunki realizowania badań przez polskich naukowców. Już od pierwszego roku studiów młody człowiek ma prawo, by jego zdolności i praca zostały docenione, dlatego co najmniej 10–15% osób rozpoczynających studia z najlepszymi wynikami rekrutacji otrzyma stypendium za wyniki w nauce.

Polska demokracja

Poznaj szczegóły

Polska zdrowia

Poznaj szczegóły

Polska dostatnia

Poznaj szczegóły

Polska ekologii

Poznaj szczegóły

Polska edukacji

Poznaj szczegóły

Polska seniora

Poznaj szczegóły

Wszyscy jesteśmy ofiarami trwającego konfliktu politycznego w Polsce. Mamy tego dość. Polacy mają tego dość. Koalicja Obywatelska koncentruje się na współpracy. Chcemy namówić Polaków do wspólnego działania, do wspólnego realizowania naszego programu - żeby Polska była inna, żeby przedstawić alternatywę dla Prawa i Sprawiedliwości. Żeby jutro mogło być lepsze.